Rejestracja
 Strona główna    Profil    Dodaj tekst   Katalog    Kontakt 
Menu
Menu główne
Strona główna
Tytułem wstępu
O fantasy
Autorzy
Recenzje
Zapowiedzi
Fragmenty
Wywiady
Artykuły
Opowiadania
Konkursy
Archiwum
Galeria
Poleć nasz serwis
Partnerzy

Katalog
Strona główna
Książki
Kategorie
Terminologia

Pomocne
Kontakt
Linki
Szukaj
FAQ
Mapa serwisu
 
Losowa pozycja
Pieśni Ziemi
 
Katalog - dodano
 Wrota Abaddona
- James S. A. Corey
 W ogniu walki
- Marko Kloos
 Mass Effect: Andromeda. Inicjacja
- N.K. Jemisin i Mac Walters
 Dynia i jemioła. Nietypowe historie świąteczne
- Aneta Jadowska
 Nemezis
- James Swallow
 
- skomentowano
 Diabelski Młyn
- Aneta Jadowska
 Artefakt
- Maggie Furey
 Zamęt Nocy
- Patricia Briggs
 Toń
- Marta Kisiel
 Sztylet ślubny
- Aleksandra Ruda
 
Patronujemy
 
Szukaj



powered by FreeFind
 

''Drood'' - Dan Simmons



Rozdział 1



Nazywam się Wilkie Collins, spodziewam się jednak, że moje nazwisko, Drogi Czytelniku, niewiele Ci mówi, ponieważ zamierzam odwlec publikację niniejszego dokumentu do czasu, gdy od mojej śmierci minie co najmniej wiek i ćwierć. Niektórzy zarzucają mi skłonność do hazardu – i mają całkowitą rację, dlatego idę o zakład, że nie czytałeś ani nie widziałeś żadnej mojej powieści ani sztuki. Może Wy, Brytyjczycy i Amerykanie, w odległej o sto dwadzieścia pięć lat przyszłości w ogóle nie mówicie po angielsku. Może ubieracie się jak Hotentoci, mieszkacie w jaskiniach oświetlonych lampami gazowymi, podróżujecie balonami i porozumiewacie się za pomocą przesyłanych telegrafem myśli, którym nie przeszkadza żaden język, mówiony ani pisany.
Zarazem byłbym jednak gotowy postawić cały swój obecny majątek (jaki by tam był) oraz wszelkie przyszłe tantiemy (jakiekolwiek będą) na twierdzenie, że z całą pewnością znasz nazwisko, twórczość literacką i bohaterów powieści mojego przyjaciela i dawnego współpracownika, niejakiego Charlesa Dickensa.
Będzie to więc prawdziwa opowieść o moim przyjacielu (a w każdym razie człowieku, który kiedyś był moim przyjacielem) Charlesie Dickensie i wypadku w okolicy Staplehurst, w którym postradał zdrowie, spokój ducha, oraz, jak niektórzy powtarzają szeptem, zdrowe zmysły; opowieść o ostatnich pięciu latach z życia Charlesa, które przeżył dręczony nasilającą się obsesją na punkcie człowieka – o ile faktycznie był to człowiek – nazwiskiem Drood, a także na tle morderstw, śmierci, grobów, mesmeryzmu, opium, duchów oraz ulic i zaułków wypełnionych czarną żółcią trzewi Londynu, o których najchętniej mawiał „mój Babilon” lub „Wielki Piec”. W tym rękopisie (który, jak już wspomniałem, ze względów formalnych i honorowych zamierzam opieczętować i ukryć przed wzrokiem wszystkich do czasu, gdy od śmierci mojej i Charlesa upłynie z górą sto lat) odpowiem na pytania, które, jak mniemam, nikomu z naszych współczesnych nie przyszłyby nawet do głowy: Czy sławny, uwielbiany i czcigodny Charles Dickens planował zamordowanie niewinnego człowieka, rozpuszczenie zwłok w dole wypełnionym żrącym wapnem, a następnie potajemne pochowanie szczątków (czyli samych kości i czaszki) w krypcie prastarej katedry, która odegrała ważną rolę w jego dzieciństwie? Czy zamierzał zebrać wszystkie drobiazgi osobiste nieszczęsnej ofiary – okulary, pierścienie, szpilki do krawata, spinki do koszuli i zegarek kieszonkowy – i wyrzucić je do Tamizy? Jeżeli naprawdę tak było (a nawet jeśli Dickens tylko śnił o realizacji tego niecnego planu), jaką rolę w narodzinach jego obłędu odegrało nadzwyczaj rzeczywiste widmo imieniem Drood?


* * *



Dniem tragedii Dickensa był dziewiąty czerwca 1865 roku. Lokomotywa wioząca jego sukces, spokój ducha, zdrowe zmysły, rękopis oraz kochankę zmierzała wówczas – całkiem dosłownie – wprost w stronę wyrwy w torze i przerażającej katastrofy.
Nie mam pojęcia, czy Wy, Drodzy Czytelnicy, żyjący w tak odległej przyszłości, wciąż zapisujecie lub wspominacie dawne dzieje (być może, wyrzekliście się Herodota i Tukidydesa i na wieki utkwiliście w roku zerowym), jeśli jednak przetrwało do Waszych czasów jakiekolwiek, choćby najwątlejsze poczucie wagi historii, z pewnością przypominacie sobie doniosłe wydarzenia z roku, który w naszej rachubie nazwaliśmy Anno Domini 1865. Niektóre z nich, takie jak zakończenie bratobójczej pożogi w Ameryce, wielu mieszkańców Anglii uważało za dramatyczne i interesujące. Charles Dickens się do tych ludzi nie zaliczał. Mimo wielkiego zainteresowania Ameryką – odwiedził ją, pisał o niej (niezbyt pochlebnie, trzeba przyznać), a następnie walczył zajadle o odszkodowanie za nielegalne wydania jego książek w chaotycznym światku dawnych kolonii, który za nic miał sobie prawa autorskie – niespecjalnie ciekawiła go wojna między jakąś odległa Północą i jeszcze odleglejszym Południem. Jednakże w roku 1865 – roku tragedii pod Staplehurst – miał wszelkie powody do zadowolenia z tego, jak potoczyły się jego osobiste dzieje.
Mój przyjaciel był najpopularniejszym powieściopisarzem w Anglii, a kto wie, czy nie na świecie. Wielu Anglików i Amerykanów uważało go za najwybitniejszego pisarza wszech czasów, wyłączając Shakespeare’a oraz, być może, Chaucera i Keatsa. Ja, rzecz jasna, zdawałem sobie sprawę, że to bzdura, lecz – jak to mówią (lub mawiali) – popularność rodzi popularność. Widziałem Charlesa Dickensa, jak ze spodniami opuszczonymi do kostek siedział w wiejskiej wygódce bez drzwi i beczał jak zbłąkana owca, błagając o kawałek papieru do podtarcia tyłka, musicie mi więc wybaczyć, jeśli ten obraz jest dla mnie bardziej autentyczny niż wizja „największego pisarza w dziejach ludzkości”.
Ale tamtego czerwcowego dnia w 1865 roku Dickens naprawdę miał powody do satysfakcji.
Siedem lat wcześniej rozstał się z żoną, Catherine, która najwidoczniej uraziła go tym, że przez dwadzieścia dwa lata małżeństwa bez słowa skargi urodziła mu dziesięcioro dzieci, przeżyła po drodze kilka poronień i przez cały ten czas cierpliwie znosiła jego utyskiwania i zaspokajała wszelkie kaprysy. Zaskarbiła sobie tym jego sympatię do tego stopnia, że w 1865 roku na wiejskiej przechadzce, podczas której osączyliśmy kilka butelek miejscowego wina, Dickens opisał mi ją następującymi słowami:
– Jest mi bardzo droga, Wilkie, bardzo, naprawdę, ale... Ogólnie rzecz biorąc, jest raczej po krowiemu gamoniowata niż czarująca, raczej ociężała niż jakoś wybitnie kobieca... Jak mętna alchemiczna esencja umysłowej niezborności, ustawicznej niekompetencji, ślamazarnej ospałości i pogrążonego w samozadowoleniu nieróbstwa; gęsta breja, którą tylko użalanie się nad sobą może wzburzyć.
Wątpię, by pamiętał, że mi to powiedział, ja jednak nie zapomniałem jego słów.
Tak się złożyło, że biadolenie Catherine stało się gwoździem do jej trumny, jeśli wolno mi użyć tak potocznego określenia. Wszystko wskazuje na to (nie, wcale nie, nie ma żadnego „wskazuje”: przecież byłem przy tym, widziałem, jak osobiście nabył tę przeklętą błyskotkę), że po premierze Zamarzniętej otchłani Dickens sprezentował aktorce Ellen Ternan kosztowną bransoletkę, którą ten dureń jubiler kazał dostarczyć do Tavistock House, czyli jego londyńskiego domu, zamiast wprost do mieszkania panny Ternan. Na tę pomyłkę Catherine zareagowała smętnym biadoleniem i porykiwaniem, które przeciętna krowa rozwlekłaby zapewne na kilka tygodni. Nie chciała uwierzyć, że bransoletka jest po prostu dowodem całkowicie niewinnego podziwu jej męża dla aktorki, która tak cudownie (a moim zdaniem – ledwie zadowalająco) odegrała rolę Clary Burnham, ukochanej głównego bohatera w naszej... to znaczy, w mojej sztuce o nieodwzajemnionej miłości w Arktyce.
Prawdą jest, że – jak tłumaczył to głęboko urażonej żonie w 1858 roku – miał w zwyczaju hojnie obdarowywać swoich współpracowników z licznych występów w teatrach amatorskich. Od czasu wystawienia Zamarzniętej otchłani zdążył rozdać członkom ekipy już kilka bransoletek i wisiorków, jeden zegarek i jeden zestaw niebiesko emaliowanych spinek do koszuli.
Tyle że w tamtych obdarowanych się nie podkochiwał, a w młodej Ellen Ternan i owszem. Wiedziałem o tym ja, wiedziała Catherine Dickens... trudno powiedzieć, czy wiedział sam Dickens: był tak przekonującym twórcą fikcji literackiej (a przy tym jednym z najbardziej zadufanych w sobie ludzi, jacy kiedykolwiek stąpali po Ziemi), że wątpię, by kiedykolwiek analizował czy kwestionował kierujące nim głęboko ukryte motywy – chyba że były czyste jak źródlana woda.
W tym wypadku to właśnie on wpadł w szał i, rycząc wściekle na łatwo dającą się zastraszyć małżonkę, zarzucił jej, że te oskarżenia są plamą na honorze nieskalanie czystej i będącej istnym wcieleniem doskonałości Ellen Ternan. Jego emocjonalne, romantyczne i – tak, tak, nie waham się użyć tego słowa – erotyczne fantazje zawsze koncentrowały się na świętym, rycerskim uwielbieniu dla jakiejś hipotetycznej niewinnej boginki, której kryształowy charakter nie podlegał dyskusji. Zapomniał chyba jednak, że Catherine widziała Wujaszka Johna, farsę wystawioną przez nas tuż po Zamarzniętej otchłani (trzeba Wam bowiem wiedzieć, Drodzy Czytelnicy, że w naszym stuleciu do tradycji należało wystawianie żartobliwej sztuki w połączeniu z poważnym dramatem), w której czterdziestosześcioletni Dickens grał statecznego dżentelmena, Ellen Ternan zaś (zaledwie osiemnastoletnia) – jego podopieczną, w której, co oczywiste, wujaszek John zakochał się do szaleństwa. Catherine z pewnością miała również świadomość, że wprawdzie większość Zamarzniętej otchłani – dramatu o poszukiwaniach zaginionej ekspedycji Franklina – wyszła spod mojego pióra, ale to jej mąż napisał i wystawił romantyczną farsę, i to już po tym, jak poznał Ellen Ternan. Nie skończyło się zresztą na tym, że wujaszek John zakochał się w dziewczynie, którą miał się opiekować – zaczął ją także obsypywać (tu zacytuję didaskalia) „wspaniałymi prezentami: naszyjnikiem z pereł i kolczykami z brylantami”.
Nic więc dziwnego, że gdy przeznaczona dla Ellen droga bransoletka trafiła do Tavistock House, Catherine – znajdująca się akurat w okresie między jedną ciążą a drugą – otrząsnęła się ze swojej umysłowej niezborności i ślamazarnej ospałości, i ryczała jak mleczna krowa dźgnięta przez walijskiego pastucha ościeniem w kłąb.
Dickens zareagował tak, jak każdy poczuwający się do winy mąż – pod warunkiem, że ów mąż byłby najpoczytniejszym pisarzem w Anglii i całym świecie anglojęzycznym, a także, być może, najsławniejszym pisarzem w historii. Na początek uparł się, żeby Catherine złożyła wizytę Ellen Ternan i jej matce; w ten sposób miała wszystkim udowodnić, że nie żywi żadnych podejrzeń ani cienia zazdrości. Krótko mówiąc, kazał swojej żonie publicznie przeprosić swoją kochankę, a w każdym razie kobietę, którą wkrótce miał uczynić swoją kochanką – gdy tylko zbierze się na odwagę, by rzecz całą należycie zaaranżować. Zapłakana i nieszczęśliwa Catherine zrobiła, co jej kazano: upokorzyła się złożeniem oficjalnej wizyty towarzyskiej pani i pannie Ternan.
Nie wystarczyło to jednak, by ugasić mężowski gniew, i Dickens wyrzucił z domu matkę dziesięciorga swoich dzieci. Posłał najstarszego syna, Charleya, żeby z nią zamieszkał, a resztę dzieci zatrzymał przy sobie – najpierw w Tavistock House, następnie w Gad’s Hill Place. (Zawsze miałem wrażenie, że uwielbiał swoje dzieci do czasu, gdy zaczynały przejawiać samodzielność w jakichkolwiek sprawach – czyli, innymi słowy, gdy przestawały się zachowywać jak Mała Nell, Paul Dombey, czy inne postaci z jego książek. Wtedy bardzo szybko się nimi nudził).
Oczywiście, skandal wcale się na tym nie skończył. Zaprotestowali rodzice Catherine, lecz adwokaci Dickensa szybko zmusili ich do publicznego wycofania pretensji. Sam pisarz publikował oświadczenia, którymi terroryzował oponentów i wprowadzał opinię publiczną w błąd. Podchody prawnicze i nowa fala paskudnych publikacji doprowadziły do wymuszonej i nieodwołalnej separacji z Catherine. Skończyło się na tym, że Dickens odmówił wszelkich form kontaktu z byłą żoną, nawet w kwestiach dotyczących przyszłości ich dzieci.
Wszystko to zrobił człowiek, który dla swoich czytelników – nie tylko w Anglii, ale na całym świecie – był ucieleśnieniem idei posiadacza „szczęśliwego domu”.
Naturalnie, w dalszym ciągu potrzebował w domu kobiety, mimo że utrzymywał liczną służbę. Miał dziewięcioro dzieci, z którymi nie chciał mieć nic wspólnego poza tymi rzadkimi chwilami, gdy przychodziła mu ochota pobawić się z nimi albo posadzić je sobie na kolanach i pozować do zdjęć. Miał zobowiązania towarzyskie. Ktoś musiał przygotowywać karty dań, listy zakupów i zamówienia dla kwiaciarek. Ktoś musiał dopilnować sprzątania i zorganizować funkcjonowanie domu, a Charles Dickens nie mógł sobie zawracać głowy takimi drobiazgami. Był przecież, jakkolwiek na to spojrzeć, największym pisarzem na świecie.
Zrobił zatem rzecz oczywistą – nawet jeśli ani Wam, Szanowni Czytelnicy, ani mnie oczywistą się ona nie wydaje. (Może w odległym dwudziestym czy dwudziestym pierwszym wieku, któremu powierzam te wspomnienia, naprawdę jest to rzecz oczywista. A może jesteście po prostu na tyle bystrzy, że na dobre porzuciliście dziwaczną, zgoła idiotyczną instytucję małżeństwa. Jak się wkrótce przekonacie, ja przez całe życie skutecznie unikałem wiązania się węzłem ślubnym; wolałem żyć z jedną kobietą i w tym samym czasie mieć dzieci z inną. Niektórzy moi współcześni – ku mojej wielkiej uciesze – nazywali mnie z tego powodu łotrem i łajdakiem. Ale odbiegam od tematu).
Zrobił więc Dickens rzecz oczywistą: wziął Georginę, siostrę Catherine i starą pannę, i uczynił z niej swoją zastępczą żonę, panią domu, opiekunkę dla dzieci, gospodynię rozlicznych przyjęć i proszonych kolacji, a także sierżanta kucharek i całej służby.
Kiedy pojawiły się – nieuniknione – plotki (dotyczące Georginy, nie Ellen Ternan, która, rzec by można, usunęła się ze światła lamp gazowych w cień), Dickens wezwał do Tavistock House lekarza, któremu kazał zbadać Georginę, a następnie opublikować oświadczenie, w którym lekarz wszem wobec obwieścił, że panna Georgina Hogarth jest virgo intacta.
I na tym cała sprawa miała się zakończyć. Tak przynajmniej zakładał Charles Dickens.
Jego młodsza córka powiedziała mi później (a właściwie wypowiedziała te słowa w moim bezpośrednim sąsiedztwie, tak że bez przeszkód je usłyszałem):
– Mój ojciec był jak obłąkany. Ten romans obnażył w nim wszystko, co najgorsze i najsłabsze. Miał w nosie, co się z nami stanie. Nasza niedola nie miała sobie równych.
Jeżeli Dickens zdawał sobie sprawę z ich nieszczęścia (albo jeżeli miało ono dla niego jakiekolwiek znaczenie), to z pewnością tego nie okazywał – ani mnie, ani swoim nowym przyjaciołom, którzy z czasem stali mu się wyjątkowo bliscy.
Słusznie zakładał, że kryzys nie zaszkodzi jego powodzeniu u czytelników, którzy albo nie mieli pojęcia o jego rodzinnych wybrykach, albo po prostu mu je wybaczali. Był przecież angielskim prorokiem szczęśliwego domu i największym pisarzem na świecie. Zasługiwał na ulgowe traktowanie.
Nasi koledzy po fachu i przyjaciele również wybaczali mu i zapominali (wszyscy z wyjątkiem Thackeraya, ale to co innego), a ja muszę przyznać, że niektórzy z nich – niektórzy z nas! – po cichu podziwiali Charlesa za to, że umiał się uwolnić od rodzinnych zobowiązań wobec tak nieatrakcyjnej i uciążliwej dryfkotwy. Jego wyzwolenie było promykiem nadziei dla najżałośniejszych nawet mężów, a nas, kawalerów, bawiło jako dowód na to, że jednak można wrócić z niezbadanych krain małżeńskich, z których, jak powiadano, nie ma powrotu.
Bądź jednak łaskaw, Drogi Czytelniku, nie zapominać, że mówimy o człowieku, który niewiele wcześniej, na krótko przed zawarciem znajomości z Ellen Ternan, kiedy razem krążyliśmy po teatrach w poszukiwaniu, jak to nazywaliśmy, „wyjątkowych kwiatuszków” (młodziutkich i prześlicznych aktoreczek, których uroda wyjątkowo trafiała w nasz gust), powiedział do mnie tak:
– Jeżeli masz jakiś dobry pomysł na to, jak spędzić noc, Wilkie, mów śmiało. Nieważne, co to będzie; na tę jedną noc odrzucam wszelkie konwenanse. Jeśli twój umysł spłodzi coś, co przypominałoby sybarycki Rzym w schyłkowym okresie z jego nieokiełznaną zmysłowością, oddaję się w twoje ręce.
Na taką zabawę byłem przygotowany.


* * *



Do dziś pamiętam dzień dziewiąty czerwca 1865 roku, który zapoczątkował istną kaskadę niewiarygodnych wydarzeń.
Dickens, który od przesilenia zimowego skarżył się na przemęczenie pracą oraz ból, jak to nazywał, „odmrożonej stopy”, zrobił sobie tydzień wolnego (kończył wówczas Naszego wspólnego przyjaciela) i wybrał się do Paryża. Nie wiem, czy Ellen Ternan i jej matka mu towarzyszyły, wiem natomiast, że z nim wróciły.
Pewna kobieta, której nigdy nie poznałem osobiście i nie mam takiego zamiaru, pani William Clara Pitt Byrne (przyjaciółka, jak słyszałem, Charlesa Watertona – naturalisty i podróżnika, który zjeździł pół świata, a zginął wskutek głupiego poślizgnięcia się w swojej rezydencji Walton Hall zaledwie jedenaście dni przed wypadkiem pod Staplehurst; ponoć jego duch nawiedzał później posiadłość pod postacią olbrzymiej czapli siwej), lubowała się w podsyłaniu do redakcji „Timesa” złośliwych ploteczek. Poniższa szydercza notka – doniesienie o tym, że dziewiątego czerwca naszego przyjaciela widziano na promie z Boulogne do Folkestone – ukazała się drukiem kilka miesięcy po wypadku:
Towarzyszyła mu kobieta niebędąca ani jego żoną, ani szwagierką, co nie przeszkadzało mu przechadzać się po pokładzie z dumną miną i zadartym nosem, a każda zmarszczka na jego twarzy i każdy, najmniejszy nawet gest mówił wyniośle „Patrzcie na mnie, napawajcie się moim widokiem: oto ja, jedyny, niepowtarzalny, wielki Charles Dickens. Cokolwiek robię, moja wyjątkowa tożsamość dostatecznie mnie tłumaczy”.
Podobno pani Byrne zasłynęła przed laty wydaniem książki zatytułowanej Flamandzkie wnętrza. Moim skromnym zdaniem lepiej by zrobiła, oszczędzając ostre pióro na pisanie o sofach i tapetach, ponieważ opisywanie istot ludzkich najwyraźniej ją przerasta.
Po zejściu na ląd w Folkestone, Dickens, Ellen i pani Ternan wsiedli do pociągu, który czekał na przybywający z przypływem prom i o czternastej trzysieści osiem odjeżdżał do Londynu. Zbliżając się do Staplehurst, byli jedynymi pasażerami w całym wagonie – jednym z siedmiu wagonów pierwszej klasy, jakie tego dnia prowadził pociąg. Maszynista rozpędził lokomotywę do pełnej prędkości (około pięćdziesięciu mil na godzinę). O piętnastej jedenaście pociąg przejechał przez Headcorn i zaczął się zbliżać do wiaduktu kolejowego nieopodal Staplehurst – chociaż określenie „wiadukt” (pojawiające się w oficjalnym przewodniku kolejowym) nadano chyba trochę na wyrost żelaznej kratownicy mostu podtrzymującego ciężkie drewniane belki przerzucone nad płytką w tym miejscu rzeką Beult.
Na przęśle mostu trwała właśnie rutynowa wymiana starych dźwigarów. Późniejsze śledztwo (z którego czytałem sprawozdanie) dowiodło, że brygadzista źle sprawdził godzinę przyjazdu pociągu w rozkładzie i spodziewał się go dopiero za dwie godziny. (Wygląda na to, że nie tylko my, podróżni, dajemy się zwieść brytyjskim rozkładom jazdy z nieskończonymi przypisami i nawiasami odnoszącymi się do świąt, weekendów i pór przypływu).
Tysiąc jardów przed remontowanym odcinkiem torów (dwie szyny zostały już odkute od podkładów i odłożone na bok) powinien stać człowiek z czerwoną chorągiewką – tak stanowią przepisy kolejowe i angielskie prawo. Z niewiadomych przyczyn człowiek z chorągiewką stał jednak zaledwie pięćset pięćdziesiąt jardów od wiaduktu, co dla pociągu ekspresowego relacji Folkestone–Londyn stanowi daleko niewystarczający dystans do zahamowania.
Na widok uniesionej poniewczasie chorągiewki – a także dziury w torach, co musiało stanowić widok o wiele bardziej dramatyczny – maszynista zrobił co w jego mocy. Może w czasach, w których żyjesz Ty, Drogi Czytelniku, pociągi są już wyposażone w hamulce, które można uruchomić z kabiny maszynisty, lecz w naszym roku 1865 rzecz miała się zgoła inaczej: każdy wagon należało wyhamować osobno i czyniono to tylko na wyraźne polecenie prowadzącego pociąg. Maszynista dał więc wściekłym gwizdem znak wszystkim hamulcowym w wagonach, lecz nie na wiele się to zdało.
Według raportu ze śledztwa pociąg najechał na wyrwę w torowisku z prędkością około trzydziestu mil na godzinę. Wydaje się to niewiarygodne, ale lokomotywa dosłownie przeskoczyła mierzącą czterdzieści dwie stopy wyrwę, wylądowała na drugim brzegu rzeki i dopiero tam się wykoleiła. Z siedmiu wagonów pierwszej klasy sześć oderwało się od składu, spadło z mostu i roztrzaskało się w zabagnionym korycie rzeki.W wagonie, który ocalał, jechał Dickens, jego kochanka, i jej matka.
Znajdujący się bezpośrednio za lokomotywą wagon strażniczy został przerzucony na sąsiedni tor, pociągając za sobą następne ogniwo – wagon drugiej klasy. Następny w kolejności był wagon Dickensa, który, wierzgając wściekle, wpadł na wiadukt, pokonał część jego długości i zawisł nad przepaścią. Przed upadkiem powstrzymało go tylko połączenie z wagonem drugiej klasy. Tylna część składu nawet nie wypadła z szyn, ale sześć pierwszych klas poleciało w dół, roztrzaskało się o podmokły grunt, pogięło, połamało i w ogóle zmieniło się w jeden wielki stos drzazg.
W listach do przyjaciół Dickens wspominał czasem o tamtej chwili, ale zawsze czynił to dyskretnie i starał się nie wyjawiać nazwisk swoich współpasażerek. Jestem pewien, że tylko mnie opowiedział tę historię w całości.
A tak pisał o tym w jednej z szerzej rozpowszechnionych listownych wersji opowieści:
Nagle wypadliśmy z szyn. Wagon załomotał o ziemię jak gondola na wpół pustego balonu.
– Mój Boże! – zawołała starsza pani [czytaj: pani Ternan].
Towarzysząca jej młoda dama [czytaj: Ellen Ternan, naturalnie] krzyknęła z przerażenia. Chwyciłem je obie w ramiona i powiedziałem:
– Nie możemy sobie pomóc, ale z pewnością możemy zachować spokój. Bardzo was proszę, drogie panie, nie krzyczcie.
Starsza pani natychmiast odparła:
– Dziękuję panu. Może pan na mnie polegać. Klnę się na mą duszę, że zachowam milczenie.
Wtem wagon przechylił się i znieruchomiał, a my wylądowaliśmy stłoczeni w kącie.
Istotnie, wagon przechylił się mocno w dół i w lewo. Wszystkie bagaże i nieprzymocowane przedmioty poleciały w dół i w lewo. Już do końca życia Charles Dickens miał czasem doświadczać uczucia, jak gdyby „dosłownie wszystko, całe moje ciało przechylało się i spadało w dół i w lewo”.
Tymczasem kontynuuje swoją opowieść:
Zwróciłem się do kobiet:
– Zapewniam panie, że nic gorszego stać się nie może. Niebezpieczeństwo bez wątpienia minęło. Proszę zatem, zostańcie tutaj i nie ruszajcie się, ja zaś tymczasem wyjdę przez okno.
Dickens – całkiem zwinny jak na pięćdziesięciotrzylatka – nagle zapomniał o „odmrożonej stopie” (jako człowiek od dawna cierpiący na podagrę, która zmuszała mnie do wieloletniego przyjmowania laudanum, umiem rozpoznać podagrę po objawach i jestem przekonany, że tym właśnie było rzekome „odmrożenie” u Dickensa), wygramolił się przez okno, wykonał ryzykowny skok ze schodków wagonu na torowisko powyżej mostu i, jak potem opowiadał, zobaczył dwóch strażników, którzy, kompletnie zagubieni, biegali tam i z powrotem wzdłuż torów. Pisał później, że jednego z nich złapał za rękaw i krzyknął:
– Spójrz na mnie! Zatrzymaj się i spójrz na mnie! Powiedz, czy mnie znasz.
– Znamy pana doskonale, panie Dickens – miał odpowiedzieć strażnik.
Dickens się rozpromienił, zachwycony, że nawet w takiej chwili został rozpoznany (Clara Pitt Byrne mogłaby mu w tym miejscu wytknąć, że ten zachwyt dowodzi jego małostkowości), i niemal radośnie zawołał:
– Wobec tego, dobry człowieku, daj mi swoje klucze, na Boga, i przyślij tu jednego z robotników. Zamierzam opróżnić ten wagon.
W listach, które Dickens rozsyłał potem do znajomych, strażnik zrobił, co mu kazał, robotnicy położyli deski ułatwiające zejście do wiszącego wagonu, a na koniec on sam zszedł do środka, przeczołgał się na drugi koniec wnętrza i zabrał stamtąd swój cylinder i butelkę brandy.
Powinienem w tym miejscu przerwać opowieść naszego wspólnego przyjaciela i nadmienić, że później, posiłkując się oficjalnym raportem kolejowym z katastrofy, odnalazłem strażnika, którego Dickens miał zatrzymać i zdopingować do jakże użytecznych czynności. Ów strażnik, niejaki Lester Smyth, zgoła inaczej wspominał tamte chwile:
– Próbowaliśmy zejść na dół, pomóc rannym i umierającym, a tu nagle ten elegancik gramoli się z wiszącego wagonu pierwszej klasy, podbiega do Paddy’ego Beale’a i do mnie, blady jak ściana, z takim dzikim wzrokiem, i drze się na nas: „Poznajesz mnie?! Człowieku, poznajesz mnie?! Wiesz, kim jestem?!”. Nie ukrywam, że odpowiedziałem mu tak: „Nic mnie nie obchodzi, kim jesteś, brachu, możesz sobie być nawet księciem Albertem, ale zejdź mi z drogi, do diaska”. Zazwyczaj nie zwracam się tak do dżentelmenów, ale to nie był zwyczajny dzień.
W każdym razie Dickens naprawdę pokierował robotnikami, którzy wydostali Ellen Ternan i jej matkę z opresji; naprawdę wrócił do wagonu po cylinder i brandy; naprawdę napełnił cylinder wodą, gdy zszedł po skarpie nad rzekę. Wszyscy świadkowie twierdzili też zgodnie, że natychmiast ruszył nieść pomoc rannym i umierającym.


* * *



Przez ostatnie pięć lat życia po wypadku pod Staplehurst opisywał scenę po katastrofie tylko w jeden sposób: „To było coś niewyobrażalnego”. O tym zaś, co wówczas usłyszał, mówił lakonicznie „Niepojęte”. I tak wypowiadał się człowiek, który w powszechnej opinii miał najbujniejszą wyobraźnię ze wszystkich angielskich pisarzy – poza sir Walterem Scottem; człowiek, który zawsze dbał przynajmniej o to, żeby jego historie były klarowne i zrozumiałe.
Być może, niewyobrażalne zaczęło się, kiedy spróbował zejść po stromym brzegu rzeki, gdy oto nagle obok niego wyrósł jak spod ziemi wysoki, szczupły mężczyzna w grubej czarnej pelerynie, bardziej stosownej na wieczorne wyjście do opery niż popołudniową podróż ekspresem do Londynu. Obaj w jednej ręce nieśli cylindry, drugą zaś chwytali się dogodnych występów na skarpie, żeby nie stracić równowagi. Człowiek ten, jak opisywał mi go Dickens chrapliwym szeptem kilka dni po wypadku, kiedy, jak twierdził, „głos go zawodził”, był chudy jak szkielet, trupio blady i wpatrywał się w niego mrocznym spojrzeniem oczu osadzonych głęboko pod białym jak płótno czołem, przechodzącym w równie bladą łysinę. Tylko po bokach tej trupiej czaszki uchowały się nieliczne pasma siwiejących włosów. Dickens mówił również, że podobieństwo do trupiej czaszki dodatkowo podkreślał nienaturalnie krótki nos intruza – „raczej dwie czarne szpary w białej jak ciało robaka twarzy, niż nos z prawdziwego zdarzenia”, dokładnie takich słów użył – oraz drobne, ostre, nierówne zęby, nazbyt rozstrzelone i osadzone w dziąsłach tak bladych, że zdawały się bledsze od samych zębów.
Zauważył również, że nieznajomy nie ma – albo prawie nie ma – dwóch palców u prawej ręki (małego i serdecznego), a także palca środkowego lewej. Uwagę Dickensa przykuł fakt, że palce nie zostały bynajmniej amputowane w stawie, jak to najczęściej bywa podczas wypadków lub spowodowanych nimi późniejszych operacji, lecz przecięte w połowie długości paliczków.
(– Wyglądały jak nadtopione świece z białego wosku – tłumaczył mi potem).
Skonsternowany Dickens zupełnie nie wiedział co myśleć o jegomościu w czarnej pelerynie, gdy obaj wyszukiwali dogodnych chwytów wśród krzewów i kamieni.
– Jestem Charles Dickens – wysapał.
– Owszszszem... – odparła blada twarz, cedząc syczące dźwięki spomiędzy drobnych zębów. – Wiem o tym.
Konsternacja Dickensa tylko się powiększyła.
– A pana godność? – zapytał, gdy razem zsunęli się po żwirze.
– Drood – odparł tamten.
Tak przynajmniej wydało się Dickensowi, ponieważ nieznajomy przeciągał głoski i mówił ze śladowym, chyba cudzoziemskim akcentem, przez co słowo zabrzmiało raczej jak „dread”.
– Jechał pan pociągiem do Londynu? – pytał dalej Dickens. Znajdowali się już prawie u stóp skarpy.
– Do Limehouse – wysyczał niezgrabiasz w czarnej pelerynie. – Do Whitechapel. Ratcliff Crosss. Gin Alley. Three Foxesss Court. Butcher Row i Commercial Road. Do mennicy i innych ptasich kolonii wssschodniego Londynu.
Dickens spojrzał na niego z ukosa, zdumiony tą dziwaczną wyliczanką, ponieważ pociąg jechał wprost do centrum Londynu i nie zamierzał zapuszczać się w mroczne zaułki wschodniej części miasta. „Ptasimi koloniami” zaś nazywano potocznie najgorsze londyńskie dzielnice nędzy. W tejże jednak chwili wylądowali wreszcie na samym dole stromizny i „Drood” bez słowa okręcił się na pięcie i wśliznął w półmrok pod wiaduktem. W kilka sekund jego peleryna idealnie wtopiła się w cień.
(– Nie zrozum mnie źle – wyjaśnił mi później szeptem Dickens. – Nawet przez myśl mi nie przeszło, że ta dziwaczna postać mogłaby być Śmiercią we własnej osobie, która przyszła upomnieć się o swoich. Nie doszukiwałem się w niej w ogóle żadnej osoby z zawiązującej się już wtedy tragedii; byłby to banał nazbyt wyświechtany nawet dla znacznie słabszych pisarzy ode mnie. Muszę jednak przyznać, Wilkie, że przyszło mi do głowy, że ten Drood może być przedsiębiorcą pogrzebowym ze Staplehurst lub innej pobliskiej mieściny).
Kiedy został sam, skoncentrował się na skutkach katastrofy.
Wagony, które spoczęły w rzece i na jej mulistych brzegach, w niczym nie przypominały już pojazdów kolejowych. Gdyby nie żelazne osie i koła sterczące z wody tu i ówdzie pod jakimiś niewiarygodnymi kątami, można by pomyśleć, że osiedle drewnianych domków spadło z nieba, porwane uprzednio przez amerykański cyklon, który przemielił je na kawałki i porzucił właśnie tutaj. A potem coś poderwało je w powietrze drugi raz i drugi raz przemieliło.
Dickens nie spodziewał się, że ktokolwiek mógł przeżyć taką katastrofę, ale po dolinie niosły się krzyki ocalałych (liczba rannych znacząco przewyższała bowiem liczbę zabitych). Z początku nie rozpoznał w nich w ogóle ludzkich dźwięków; nie wiadomo dlaczego, wydały mu się nieskończenie straszniejsze od jęków i wrzasków, których nasłuchał się podczas wizyt w przepełnionych szpitalach, takich jak East London Children’s Hospital w Ratcliff Cross (o którym przed chwilą wspominał Drood), gdzie umierali ubodzy i niepotrzebni. O nie, te krzyki brzmiały tak, jakby ktoś otworzył bramę prowadzącą wprost w czeluście piekieł i pozwolił wszystkim potępieńcom ostatni raz porazić wrzaskiem świat śmiertelnych.
Zobaczył mężczyznę, który chwiejnym krokiem szedł w jego stronę, z ramionami rozpostartymi szeroko jak do uścisku. Czubek głowy miał odcięty jak jajko na miękko gotowe do spożycia na śniadanie. Wewnątrz czaszki połyskiwała wyraźnie widoczna szaroróżowa pulpa. Całą twarz miał we krwi. Dwoje białych oczu łyskało spod strug szkarłatu.
Z braku lepszego pomysłu Dickens podał mu butelkę brandy, która wróciła do niego z umazaną na czerwono szyjką. Pomógł nieszczęśnikowi położyć się na trawie i wodą z cylindra obmył mu twarz.
– Jak pańska godność, szanowny panie? – zapytał.
– Już po mnie – odparł mężczyzna i umarł. Białe oczy patrzyły w niebo z głębi dwóch czerwonych kałuż.
Cień przesunął się po ziemi i Dickens aż podskoczył, przeświadczony, jak mi później mówił, że to Drood stanął nad nimi z czarną peleryną rozpostartą jak skrzydła kruka, ale to tylko zbłąkana chmura na moment przesłoniła słońce.
Dopełniwszy cylinder wodą z rzeki, Dickens napatoczył się na kobietę, której ołowianej barwy twarz również była zalana krwią. Kobieta była prawie naga, krwawe strzępy ubrania zwisały z niej jak stare bandaże, nie okrywając poharatanego ciała. Straciła lewą pierś. Nie zatrzymała się przy Dickensie, który chciał ją opatrzyć; chyba w ogóle nie słyszała jego nalegań, żeby usiadła spokojnie i czekała na pomoc. Minęła go raźnym krokiem i zniknęła wśród nielicznych drzew porastających brzeg rzeki.
Pomógł dwóm oszołomionym strażnikom wyciągnąć zmiażdżone ciało innej kobiety ze sprasowanego wagonu i ostrożnie ułożyć je na ziemi. Jakiś mężczyzna brodził w płytkiej wodzie, zawodząc:
– Moja żona! Moja żona!
Dickens zaprowadził go do zwłok, na widok których mężczyzna zawył boleściwie, wyrzucił ręce nad głowę i popędził jak obłąkany w głąb nadrzecznych mokradeł, miotając się rozpaczliwie i wydając dźwięki, które Dickens opisywał mi później jako „przedśmiertne rzężenie i chrząkanie dzika ugodzonego w płuca kilkoma kulami dużego kalibru”. A potem zemdlał i padł w bagno, raczej jak człowiek z przestrzelonym sercem niż płucami.
Wróciwszy do porozbijanych wagonów, mój przyjaciel natknął się na kobietę, która stała oparta o drzewo i – nie licząc strużki krwi na twarzy (sączącej się zapewne z jakiejś niewielkiej rany głowy) – wyglądała na całą i zdrową.
– Przyniosę pani wody – zaproponował.
– To bardzo miło z pańskiej strony – odparła z uśmiechem.
Dickens się wzdrygnął. Kobieta straciła wszystkie zęby.
Kiedy zszedł nad wodę i obejrzał się przez ramię, zobaczył jakąś postać, którą wziął za Drooda (nikt inny nie ubrałby się, jak ostatni dureń, w grubą teatralną pelerynę w taki ciepły czerwcowy dzień), z troską pochylającą się nad bezzębną kobietą. Kiedy zaś po kilkunastu sekundach wrócił z cylindrem pełnym wody, mężczyzna w czerni zniknął bez śladu, a kobieta już nie żyła. Leżała na ziemi, szczerząc poranione, bezzębne dziąsła w parodii uśmiechu.
Znów wrócił do resztek pociągu i wśród szczątków jednego z wagonów dostrzegł słabo pojękującego młodego człowieka. Kolejni ratownicy schodzili po skarpie. Dickens wybrał paru najsilniejszych strażników, żeby pomogli mu wydostać młodzieńca spod potłuczonego szkła, strzępów czerwonego aksamitu, żelastwa i kawałków potrzaskanej drewnianej podłogi. Kiedy strażnicy, postękując z wysiłku, dźwigali ciężkie ramy okienne i wyłamywali deski podłogi, które nagle stały się belkami stropowymi, Dickens ściskał rękę młodzieńca, pocieszając go:
– Zaraz będziesz bezpieczny, synu.
– Dziękuję... – wysapał ranny mężczyzna, który najwidoczniej również podróżował wagonem pierwszej klasy. – Jest pan niezwykle uprzejmy.
– Jak się pan nazywa? – zapytał nasz pisarz, kiedy wynieśli młodzieńca na brzeg.
– Dickenson.
Charles Dickens dopilnował więc, by panicz Dickenson został przetransportowany na górę, na nasyp kolejowy, gdzie stale przybywało ratowników, a sam jeszcze raz wrócił na miejsce masakry. Biegał od jednego rannego do drugiego, podtrzymywał, pocieszał, poił, uspokajał, czasem okrywał ich znalezionymi przypadkiem łachmanami i nieustannie badał napotkane ciała w poszukiwaniu oznak życia.
Niektórzy pasażerowie zachowali zimną krew, ale wielu było takich, jak mówił później Dickens, którzy – w szoku – stali bez ruchu i tępo gapili się w przestrzeń. Ludzi, którzy w owo makabryczne popołudnie najżwawiej się uwijali wśród szczątków pociągu i nasłuchiwali jęków rannych, było dwóch: jednym był Dickens, drugim – dziwak nazwiskiem Drood, chociaż ten drugi, w czarnej pelerynie, cały czas trzymał się poza zasięgiem głosu, na granicy pola widzenia, i raczej prześlizgiwał się po trawie, niż chodził od wagonu do wagonu.
Dickens znalazł masywną kobietę, której wiejski strój z taniego materiału sugerował, że jechała którąś z niższych klas. Leżała na brzuchu na podmokłej ziemi, z rękami podkulonymi pod tułów. Odwrócił ją, żeby się upewnić, że opuściła już świat żywych, gdy wtem w umorusanej błotem twarzy otworzyły się oczy.
– Ocaliłam ją! – wydyszała kobieta. – Ocaliłam ją przed nim!
Dickens nie od razu dostrzegł dziecko ściśnięte między jej grubymi ramionami, z buzią wciśniętą w obwisłe piersi. Było martwe; albo utopiło się w płytkim bagnisku, albo udusiło pod ciężarem matki.
Na dźwięk syczącego wołania odwrócił się i zobaczył bladego jak ściana Drooda, który zamachał do niego z pajęczyny cieni pod mostem. Ruszył w jego kierunku, ale po drodze natknął się jeszcze na odwrócony do góry nogami wagon, gdzie z resztek okna wystawała naga, lecz całkiem kształtna kobieca ręka. Skinęła palcami, jakby go przyzywała.
Przykucnął i ujął delikatne palce w obie dłonie.
– Jestem przy tobie, najdroższa – szepnął w głąb niewielkiego otworu, który zaledwie przed kwadransem był najprawdziwszym oknem wagonu kolejowego. Kiedy ścisnął dłoń kobiety, odpowiedziała mu tym samym, jakby chciała w ten sposób wyrazić wdzięczność za ocalenie.
Dickens przykucnął, ale zobaczył tylko podartą tapicerkę, ciemne kształty i cienie w maleńkiej trójkątnej pieczarze wraku. Nie znalazł dość miejsca, żeby wcisnąć do środka choćby głowę i ramiona, (górna krawędź okna znajdowała się tuż nad błotnistym gruntem), ale usłyszał przyśpieszony, przerażony oddech rannej, którego nie zagłuszało nawet bulgotanie płynącej wartko rzeki. Nie myśląc o tym, jak niestosowny może być to gest, przesunął palcami po odsłoniętym damskim ramieniu, sięgając najdalej jak mógł w głąb wraku. Bladą skórę porastały delikatne rudawe włoski, w popołudniowym słońcu połyskujące jak miedź.
– Już idą strażnicy – powiedział w głąb otworu, nie puszczając dłoni rannej. – Chyba jest z nimi lekarz.
Nie miał pewności, czy jegomość w brązowym garniturze ze skórzaną torbą rzeczywiście jest lekarzem, ale gorąco się modlił, żeby tak właśnie było. Czterej strażnicy, uzbrojeni w toporki i łomy, truchtali przodem; dżentelmen w garniturze, sapiąc jak lokomotywa, usiłował dotrzymać im kroku.
– Tutaj! – zawołał do nich Dickens.
Ścisnął rękę uwięzionej kobiety. Jej palce zacisnęły się w odpowiedzi, zacisnęły i rozluźniły, zacisnęły i rozluźniły na jego palcu wskazującym jak paluszki niemowlęcia, które instynktownie chwyta ojcowską dłoń. Nic nie mówiła, lecz Dickens nadal słyszał jej dobiegające z ciemności westchnienia. Brzmiały prawie tak, jakby wzdychała z zadowolenia. Ściskał jej dłoń w obu swoich i modlił się w duchu, żeby dama nie była ciężko ranna.
– Tutaj! Szybciej, na litość boską! – zawołał.
Ratownicy zebrali się wokół niego, i przysadzisty mężczyzna w garniturze przedstawił się jako doktor Morris, lekarz. Dickens odmówił zarówno odsunięcia się od wraku, jak i wypuszczenia z rąk dłoni kobiety, gdy czterej strażnicy zaczęli łomami podważać ramę okna, odsuwać połamane deski i pogięte żelastwo, żeby powiększyć tę mikroskopijną przestrzeń, w której cudem ocalała nieznajoma.
– Ostrożnie! – krzyknął. – Uważajcie, panowie! Niech nic się wam nie obsunie! Ostrożnie z tymi łomami! – Zgiął się wpół, żeby jeszcze bardziej nachylić się nad otworem, mocno ścisnął dłoń kobiety i wyszeptał: – Już prawie cię mamy, najdroższa. Wytrzymaj jeszcze minutkę. Bądź dzielna.
Odpowiedziała mu ostatnim zaciśnięciem palców, w którym wyraźnie wyczuwał jej wdzięczność.
– Będzie się pan musiał odsunąć, mój panie – powiedział doktor Morris. – Tylko na chwileczkę. Chłopcy dźwigną wrak, a ja nachylę się i zajrzę do środka, żeby ocenić obrażenia. Nie wiemy, czy już można zaryzykować wyciągnięcie jej. Tylko na chwileczkę, proszę pana. O tak, bardzo uczynny z pana dżentelmen.
Dickens poklepał dłoń młodej damy. Nie chciał się z nią rozstawać, zwłaszcza gdy wyczuł pożegnalny skurcz szczupłych, bladych, wypielęgnowanych palców. Odepchnął od siebie nader rzeczywiste, lecz zgoła niestosowne uczucie podniecenia płynące z fizycznego kontaktu z kobietą, której nie miał okazji poznać i której twarzy nigdy nie widział.
– Już za chwilę będziesz bezpieczna wśród nas, moja droga – powiedział i puścił jej rękę.
Wycofał się na czworakach spod okna, robiąc miejsce ratownikom. Bagienna wilgoć przesączała mu się na kolanach przez spodnie.
– Dalej! – zawołał lekarz, klęknąwszy w miejscu zwolnionym przez Dickensa. – Przyłóżcie się, chłopcy!
Czterej barczyści strażnicy rzeczywiście się przyłożyli: najpierw podważyli i dźwignęli wrak łomami, a potem zaparli się plecami o nierówną powierzchnię potrzaskanej podłogi wagonu, górującą nad nimi jak drewniana piramida. Klin ciemności przy ziemi odrobinę się powiększył, światło słońca padło w głąb wagonu. Strażnicy stęknęli, dźwignąwszy ciężar wyżej – i nagle jeden z nich sapnął ciężko.
– Chryste Panie! – wykrzyknął ktoś.
Lekarz odskoczył jak porażony prądem. Dickens wczołgał się na jego miejsce, gotowy nieść pomoc, i w końcu zajrzał w głąb wraku.
Nie było żadnej kobiety, nie było dziewczyny – tylko goła ręka wyrwana z barku leżała w oczyszczonym ze szczątków kręgu. W miękkim świetle popołudnia główka kości wydawała się bardzo, bardzo biała.
Wszyscy zaczęli krzyczeć. Zjawili się kolejni ratownicy, którym wydano takie same polecenia. Toporkami i łomami zaczęli rozpruwać wrak wagonu – z początku ostrożnie, potem z przerażającym, jakby celowo niszczycielskim zapamiętaniem. Reszta ciała po prostu zniknęła. Zresztą, w tej stercie złomu w ogóle nie było kompletnych zwłok, tylko niepasujące do siebie strzępy ubrań, przypadkowe kawałki ciał i połamane kości. Z kobiety nie został nawet skrawek sukienki – tylko ta jedna biała ręka, zakończona zaciśniętymi i już znieruchomiałymi palcami, z których odpłynęła cała krew.
Doktor Morris odwrócił się bez słowa, odszedł i dołączył do ratowników skupionych wokół innych rannych. Dickens wstał, zamrugał, oblizał wargi i pociągnął z butelki. Poczuł smak miedzi w ustach i uświadomił sobie, że brandy się skończyła, a on posmakował tylko krwi pozostawionej na szkle przez którąś z poczęstowanych ofiar. Długą chwilę rozglądał się w poszukiwaniu cylindra, zanim odkrył, że włożył go na głowę, a ściekająca zeń woda wsiąkła mu we włosy i spłynęła za kołnierz.
Ponieważ ratowników i gapiów przybywało, Dickens doszedł do wniosku, że jego pomoc na niewiele się już zda. Powoli, nieporadnie wgramolił się na po skarpie na nasyp, gdzie stały ocalałe wagony, teraz już puste. Ellen i pani Ternan przysiadły w cieniu stosu podkładów kolejowych i spokojnie popijały wodę z filiżanek, które ktoś im podał.
Dickens wyciągnął rękę, jakby chciał dotknąć odzianej w rękawiczkę dłoni Ellen, ale zawahał się i zapytał:
– Jak się czujesz, moja droga?
Ellen uśmiechnęła się przez łzy. Dotknęła lewego barku i torsu poniżej obojczyka, a powyżej piersi.
– Jestem trochę poobijana, ale to chyba nic poważnego. Dziękuję, panie Dickens.
Pisarz z nieobecnym wzrokiem pokiwał głową, a potem odwrócił się i podszedł do skraju mostu. Ze swobodą typową dla ludzi roztargnionych przeskoczył na schodki zwisającego nad wąwozem wagonu pierwszej klasy, wczołgał się do środka przez rozbite okno (z taką samą łatwością, z jaką mógłby wejść przez drzwi) i zszedł po ustawionych w rzędzie siedzeniach jak po szczeblach drabiny na pionowej teraz ścianie. Cały wagon – zawieszony wysoko nad ziemią na jednym jedynym zaczepie łączącym go z sąsiednim wagonem drugiej klasy – kołysał się delikatnie jak wibrujące wahadło w zepsutym zegarze szafkowym.
Na samym początku, zanim jeszcze wyratował Ellen i panią Ternan, wyniósł z wagonu skórzaną torbę zawierającą rękopis szesnastego odcinka Naszego wspólnego przyjaciela, nad którym pracował we Francji. Przypomniał sobie jednak, że dwa ostatnie rozdziały zostały w kieszeni płaszcza, ten zaś leżał złożony na swoim miejscu, na półce nad siedzeniami. Stanął więc na oparciu ostatniego siedzenia – w rozkołysanym, trzeszczącym wagonie, mając trzydzieści stóp pod nogami rzekę, widoczną przez rozbite okna i mieniącą się odblaskami światła – i wyciągnął rękopis z kieszeni płaszcza. Sprawdził, czy nie brakuje mu kartek (rękopis okazał się lekko przybrudzony, ale kompletny), po czym, wciąż balansując na oparciu, wepchnął plik kartek z powrotem do kieszeni.
A potem, całkiem przypadkowo, spojrzał w dół, w stronę drzwi wagonu, i dalej, przez znajdujące się w nich wybite okienko. Daleko w dole, dokładnie pod wagonem, stał człowiek, który przedstawił mu się jako Drood, i z zadartą głową patrzył wprost na Dickensa, kompletnie nie przejmując się wiszącymi mu nad głową tonami drewna i żelaza. W rozmigotanym figlarnie świetle słońca wyglądał, jakby stąpał po wodzie, zamiast stać w niej po kostki. Jego usta otworzyły się i poruszyły, mięsisty język wysunął spomiędzy małych zębów i rozległo się głośne syczenie, z którego jednak Dickens nie zrozumiał ani słowa, gdyż zagłuszało je skrzypienie huśtającego się wagonu i dobiegające z doliny pojękiwania rannych. „Niepojęte”, mamrotał później tylko. „Niepojęte”.
Nagle wagon zakołysał się gwałtownie i opadł, jakby zamierzał spaść. Dickens odruchowo jedną ręką chwycił się półki, żeby się nie przewrócić, a kiedy znów spojrzał w dół, Drood zniknął. Pisarz przerzucił płaszcz z rękopisem przez ramię i wspiął się na górę, ku światłu.









Copyright © by Fantasy Book All Right Reserved.

Opublikowano dnia: 2012-09-13 (801 odsłon)

[ Wróć ]



Wszystkie znaki na tej stronie są zastrzeżone. PHP-Nuke Copyright © 2006 by Francisco Burzi.
Komentarze, artykuły, szata graficzna należą do ich twórców.
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Dowiedz się więcej